Łagodne przekraczanie progu edukacyjnego z klasy III do klasy IV

Początek roku szkolnego to czas wielu zmian nie tylko dla uczniów, ale też dla nauczycieli i rodziców. Jednak na największy stres narażeni są uczniowie klas trzecich, dla których zmienia się wszystko; pojawiają się nowi nauczyciele, nowe przedmioty, nowe wymagania. Postanowiłyśmy wyjść naprzeciw dzieciom i rodzicom – wzięłyśmy udział w projekcie, którego celem było bezstresowe przejście na nowy etap edukacji. Nasze działania przyniosły oczekiwane efekty, dlatego mamy zamiar kontynuować niżej opisane zadania w kolejnym roku szkolnym.

Działania nauczycieli w klasie III:

1. Wprowadzenie oceny cyfrowej w II półroczu klasy III.

2. Przygotowywanie uczniów do systemu lekcji 45 minut.

3. Przyzwyczajanie dzieci do pisania w zeszycie w szeroką linię – od początku klasy III z uwzględnieniem możliwości dzieci (specyfika klas integracyjnych).

4. Ustalenia wychowawców klas III z przedmiotowcami dotyczące wzbogacania treści z poszczególnych przedmiotów.

5. Prelekcje dla rodziców nt. „Jak przygotować dziecko do nauki w klasie IV szkoły podstawowej”.

6. Przeprowadzenie ankiety dla uczniów i rodziców celem rozpoznania zainteresowań uczniów i chęci uczestnictwa w kołach zainteresowań w klasie IV.

7. Konsultacje wychowawców klas III z przyszłymi wychowawcami klas IV dotyczące mocnych i słabych stron uczniów oraz problemów klasy.

8. Zajęcia dydaktyczno-wychowcze z w klasach III z przyszłymi wychowawcami i przedmiotowcami (prowadzenie lekcji z matematyki, j. polskiego, przyrody, godzina wychowawcza).

Działania nauczycieli w klasach IV (po rozpoczęciu roku szkolnego), które pomogły uczniom czuć się dobrze w klasie IV:

I.

1. Dzień z wychowawcą na początku roku szkolnego.

2. Zapisywanie notatek i poleceń zadania domowego na tablicy.

3. Wrzesień bez jedynek.

4. Wycieczki integrujące zespół klasowy (na początku września).

5. Kontrakt klasowy.

6. Wypracowanie „Jestem czwartoklasistą – co podoba mi się w klasie czwartej, a z czego jestem niezadowolony?”

7. Wykonanie plakatu klasowego „Zainteresowania, pasje, obawy, oczekiwania”.

Fragmenty wypracowań uczniów pt. „Jak to jest być czwartoklasistą”, które ukazały się w gazetce szkolnej „Umma Gumma”:

„Na początku czwartej klasy miałem małe obawy. Bałem się nowych przedmiotów i nowych nauczycieli. Jednak u mnie się nie sprawdziły te straszne podejrzenia. W tej klasie jest fajniej niż w tamtych. Panie są miłe, ale bardzo wymagają. Fajne są lekcje dodatkowe z matematyki z języka angielskiego i z informatyki. Moje ulubione przedmioty to: język polski, język angielski, matematyka, informatyka i w-f. Lubię bardzo kółko dziennikarskie, na którym mogę do was pisać”.

Mateusz 4a

 

„Każdy z nas ma na początku roku szkolnego ma  obawy, lecz moje się nie sprawdziły. Nauczyciele są nowi i nowe  przedmioty.  Czujemy się niepewnie, ze względu na to, że wszystko jest inne. Jest więcej nauki, więcej nowości.  Dowiadujemy się więcej nowych rzeczy. Mamy więcej możliwości. Nauczyciele są bardziej wymagający.  Jest całkiem inaczej niż w klasie trzeciej.  Najbardziej  lubię   język polski i matematykę”.

Basia 4a

 

„W klasie czwartej najbardziej podoba mi się to, że zdobywam nowe doświadczenie i umiejętności. Lubię się uczyć, gdyż na każdej lekcji dowiaduję się czegoś nowego.

Na początku klasy 4 każdy boi wszystkiego obawia. Ale mam dobrą radę dla przyszłych czwartoklasistów – nie obawiajcie się, uważajcie na lekcjach, a wszystko będzie dobrze”.

Dawid, 4c

 

„Najbardziej podoba mi się to, że w klasie czwartej jest dużo nauczycieli. Na początku nie mogłam się do tego przyzwyczaić, ponieważ do tej pory było tak, że mieliśmy jedną panią, która uczyła nas wszystkich przedmiotów. Szkoda tylko że plecaki są takie ciężkie. Ogólnie w czwartej klasie jest bardzo fajnie, więc trzeciaki nie muszą się obawiać, jak to będzie, lecz cieszyć tym czasem”.

Apolonia, 4c

 

II. Ankieta skierowana do uczniów obejmująca zagadnienia:

1. Co jest dla Ciebie trudne na lekcjach?

2. Kogo możesz prosić o pomoc?

3. Co ułatwia Ci uczenie się w klasie IV?

Przykładowe wypowiedzi uczniów:

Uczenie się w klasie IV ułatwia mi:

– wyczerpujące tłumaczenia nauczycieli

– stosowanie pomocy dydaktycznych

– uważne słuchanie

– systematyczna praca

– nacobezu do sprawdzianu

– interaktywne zadania

Trudność w klasie IV sprawia mi:

– szybkie tempo pisania

– dużo zadań z każdego przedmiotu

– przeszkadzanie innych

– sprawdziany

 

Ankieta skierowana do rodziców:

1. Ocena przydatności działań nauczycieli wobec uczniów w klasie IV.

2. Główne problemy zaobserwowane przez rodziców wraz z rozpoczęciem nauki w klasie IV.

3. Pozytywne zmiany zaobserwowane u dzieci w klasie IV.

Przykładowe wypowiedzi rodziców z przeprowadzonych ankiet w kl. 4:

Zaobserwowałem/-łam pozytywne zmiany u mojego dziecka:

– większą samodzielność

– odpowiedzialność

– radzenie sobie z trudnościami

– chodzenie do szkoły z chęcią

– zainteresowanie przedmiotami

– dobra organizacja czasu pracy

– zdyscyplinowanie

– otwartość.

Zaobserwowałem/-łam u dziecka problemy:

– zmęczenie

– lęk przed sprawdzianami

– dużo zadań domowych

– szybkie tempo pracy

– dużo nauki

Ankieta skierowana do nauczycieli uczących w klasach IV:

1. Działania służące akceptacji w klasie IV i ich skuteczność.

2. Co we wrześniu sprawiło Panu/Pani największe trudności podczas lekcji z klasą IV?

3. Co we wrześniu ułatwiło Panu/Pani prowadzenie lekcji z klasą IV?

III. Wdrażanie wniosków z ankiet z uczniami, rodzicami i nauczycielami.

 

Wszystkie opisywane wyżej działania okazały się bardzo skuteczne i przyczyniły się do pokonania trudności, które z reguły towarzyszą uczniom przy przejściu uczniów z klasy III do klasy IV.

Pozytywne efekty działań zostały dostrzeżone i docenione nie tylko przez uczniów i nauczycieli, ale też rodziców.

Refleksje o przeprowadzonych działaniach

„Aktualnie jestem wychowawczynią klasy IVc, która realizowała działania w ramach opisywanego projektu. W czerwcu 2013/2014 przeprowadziłam lekcję przyrody w tej klasie, wówczas IIIc. Uczniowie poprzez doświadczenia i zabawę poznawali właściwości powierza. To pozwoliło mi dostrzec, z jakim zespołem klasowym będę pracowała w przyszłym roku szkolnym. Uczniowie mogli zapoznać się ze mną jako przyszłą wychowawczynią. Parę dni po naszej lekcji uczniowie klasy IIIc spotykając mnie na korytarzu szkolnym, uśmiechali się, rozmawiali ze mną, opowiadali swoje przeżycia z lekcji. Było to bardzo przyjemne uczucie. We wrześniu nie szłam na pierwsze spotkanie z dziećmi z bijjącym sercem, ale z radosnym odczuciem, że się już znamy. Polecam taką formę wzajemnego poznawania się.”

Dorota Grzęda – uczestnik projektu,
wychowawca kl. IVc, nauczyciel przyrody

„Pierwsze zajęcia z moją przyszłą wówczas klasą odbyłam w zeszłym roku. Była to godzina wychowawcza. Uczniowie opowiadali mi o swoich zainteresowaniach, dzielili się swoimi przemyśleniami na temat trzeciej klasy. Ode mnie dowiedzieli się, jak będą wyglądać zajęcia w klasie czwartej. Szczególnie zainteresowali się kółkiem dziennikarskim. Obejrzeli przykładowe numery gazetki szkolnej i już wtedy podjęli decyzję, że będą redaktorami w klasie czwartej. Okazało się, że przez wakacje zapał nie minął, a we wrześniu miałam prężną grupę dziennikarzy, którzy tylko czekali na moment, by zacząć działać. Działają do dnia dzisiejszego.”

Agata Magnowska – uczestnik projektu,
wychowawca kl.4a, nauczyciel j. polskiego,
opiekun koła dziennikarskiego

 

 

Uczestnicy projektu ze Szkoły Podstawowej nr 11
z Oddziałami Integracyjnymi
im. Adama Mickiewicza w Jarosławiu:

Wychowawcy klas III:

Halina Górska, Bronisława Mroczko, Danuta Pelc-Kosińska

Wychowawcy klas IV:

Dorota Grzęda, Lidia Matuła, Agata Magnowska